Rozmowa
Naukowcy badaj, jak COVID wp造wa na kobiety (Shutterstock)
Naukowcy badaj, jak COVID wp造wa na kobiety (Shutterstock)

Na co skar膨 si kobiety, kt鏎e po przebyciu COVID-19 przychodz do gabinet闚 ginekologicznych?

Na to, 瞠 ich miesi帷zki sta造 si nieregularne, sk徙e, pojawiaj si w nich du瞠 ilo軼i skrzep闚. Albo 瞠 miesi帷zki w og鏊e zanikaj. To bardzo je niepokoi, bo wcze郾iej si nie zdarza這, mia造 regularny cykl. Pacjentki zwracaj te uwag na zaostrzenie objaw闚 zespo逝 napi璚ia przedmiesi帷zkowego, chocia瘺y silniejsze b鏊e oraz cz瘰tsze zaburzenia nastroju. A tak瞠 na utrat libido.

Naukowcy staraj si wyja郾i, czy to powik豉nia, kt鏎e s pozosta這軼i przechorowania COVID-19.

Weekend mo瞠 by codziennie - najlepsze reporta瞠, rozmowy, inspiracje na wakacje

I jakie maj hipotezy?

Uwa瘸j, 瞠 dok豉dne przebadanie stresu psychologicznego, kt鏎y pojawia si w trakcie infekcji i po niej, mo瞠 przynie嗆 wyja郾ienie kobiecych dolegliwo軼i. Bo obecnie obserwujemy pewne objawy, 陰czymy je z przechorowaniem COVID-19, ale nie jeste鄉y w stanie powiedzie, dlaczego tak si dzieje.

Nie ma w徠pliwo軼i, 瞠 stres wp造wa bardzo silnie na zmiany cyklu menstruacyjnego u kobiet. Jedna z najnowszych teorii zak豉da, 瞠 ten, kt鏎y kobieta prze篡wa podczas ci篹kiej infekcji koronawirusem, mo瞠 zaburza o hormonaln podwzg鏎ze–przysadka–jajnik. Hormony s wydzielane od podwzg鏎za, przez przysadk, do jajnika. Podczas infekcji organizm wydziela ich mniej, co pozwala oszcz璠zi energi i przekierowa j na walk z infekcj.

Wi璚 nie tylko o stres tu chodzi.

Tak, m闚i帷 pro軼iej, w chwili zaka瞠nia organizm prze陰cza wszystkie swoje funkcje na to, by si broni. Ta teoria wydaje si brzmie sensownie, ma ju nawet poparcie naukowc闚. Autorem publikacji, w kt鏎ej przedstawiono ten wniosek, jest Gemma C. Sharp z Uniwersytetu w Bristolu.

Powik豉nia po przej軼iu koronawirusa obserwuj u siebie zar闚no m這de jak i dojrza貫 kobiety (Shutterstock)

Okazuje si, 瞠 kobiety, kt鏎e chorowa造 po zaka瞠niu wirusem ebola – jego objawy s podobne do covidowych – te zg豉sza造 nieregularne miesi帷zki. Sugerowa這by to, 瞠 nie sam wirus jako taki, ale ci篹ar infekcji dla organizmu i zwi您any z ni stres powoduj w豉郾ie ginekologiczne powik豉nia. Mo瞠 zatem zdarzy si tak, 瞠 kolejne pandemie b璠 wywo造wa造 podobne dolegliwo軼i.

Pandemia koronawirusa trwa drugi rok. 疾by m闚i o jej d逝gotrwa造ch efektach, kt鏎e b璠 gruntownie przebadane, po prostu musi min望 troch czasu. Celowo u篡wam s這wa "troch", bo nie jestem w stanie powiedzie ile. I my郵, 瞠 nikt nie jest w stanie tego okre郵i.

Moja kole瘸nka po przechorowaniu COVID-19 zauwa篡豉, 瞠 cykl mocno jej si rozregulowa. Posz豉 do ginekologa, ale ten s這wem nie wspomnia o ewentualnym wp造wie infekcji. Dowiedzia豉 si o tym dopiero od kole瘸nki, kt鏎a z takim samym problemem by豉 u innego lekarza.

Komunikacja mi璠zy lekarzem a pacjentem jest niezwykle wa積a. Pacjent powinien wyj嗆 z gabinetu z prze鈍iadczeniem, 瞠 lekarz przekaza mu wiedz, jak dysponuje. Jednak p鏦i co ta wiedza jest sk徙a. Mamy 鈍iadomo嗆, 瞠 u kobiet, kt鏎e przesz造 COVID-19, wyst瘼uj dolegliwo軼i ginekologiczne. Nie wiemy jednak dok豉dnie, czy choroba jest ich bezpo鈔edni przyczyn.

Na pewno nie mo積a tych dolegliwo軼i bagatelizowa. Kluczow rol odgrywa wywiad o tym, jak pacjentka przechorowa豉 COVID-19, oraz zlecenie dodatkowych bada, tzn. morfologii, poziomu hormon闚, czynnika krzepni璚ia krwi oraz badania ultrasonograficznego. Owszem, zmiany hormonalne mog by spowodowane stresem. Ale przecie r騜nego rodzaju nowotwory objawiaj si krwawieniem z dr鏬 rodnych. Dopiero maj帷 komplet bada, kt鏎e wyklucz inne choroby, mo積a postawi przypuszczenie, 瞠 dolegliwo軼i pacjentki s zwi您ane z przechorowaniem COVID-19.

Podczas infekcji organizm przeznacza wszystkie si造 na to, by j zwalczy (Piotr Sk鏎nicki / Agencja Wyborcza.pl)

Co ciekawe, wi瘯szo嗆 pacjentek twierdzi, 瞠 przykre dolegliwo軼i po d逝窺zym czasie ust瘼uj.

Znajoma lekarka m闚i豉 mi, 瞠 po przej軼iu COVID-19 zachorowa豉 na niedoczynno嗆 tarczycy. Spotka si pan z podobnym przypadkiem?

Nie spotka貫m. Nie chcia豚ym r闚nie i嗆 za daleko w temacie wp造wu COVID-19 na inne narz康y. Niemniej jednak mechanizm wydzielania hormon闚 tarczycy dzia豉 identycznie jak ten wspominany linii podwzg鏎ze–przysadka–jajnik. Z t r騜nic, 瞠 ostatnim ogniwem zamiast jajnika jest tarczyca.

Z du篡m prawdopodobie雟twem powiedzia豚ym wi璚, 瞠 organizm broni帷y si przed infekcj mo瞠 blokowa wydzielanie hormon闚 tarczycy, by oszcz璠zi energi i przeznaczy j na walk z COVID-19. A dlaczego u jednej kobiety blokuje si wydzielanie hormon闚 zwi您anych z prac jajnika, a u innej tarczycy, tego jeszcze nie wiemy.

Pojawiaj si te w徠pliwo軼i, czy wirus nie ma wp造wu na p這dno嗆 kobiet. I to naukowcy r闚nie pr鏏uj rozwik豉. Ostatnie badania wskazuj, 瞠 rezerwa jajnikowa, czyli liczba kom鏎ek jajowych potencjalnie zdolnych do zap這dnienia, zar闚no u pacjentek, kt鏎e przesz造 COVID-19 ci篹ko, jak i 豉godnie, pozostaje w normie. Ale wed逝g innych doniesie infekcja COVID-19, zwi瘯szaj帷 u kobiet stres, mo瞠 mie negatywny wp造w na jako嗆 zarodk闚. I tym samym jednak upo郵edza p這dno嗆 kobiet. Ta hipoteza b璠zie jeszcze badana. Na razie mog przytoczy g堯wne wnioski z artyku逝 z 2020 roku. Podaje je grupa naukowc闚, kt鏎zy przeanalizowali poszczeg鏊ne objawy na grupie 177 kobiet – wszystkie przeby造 COVID-19.

Czy zauwa篡造 u siebie "d逝gi ogon" wirusa?

Prawie jedna pi徠a pacjentek wskaza豉 na zmniejszenie obj皻o軼i menstruacyjnej albo wyd逝瞠nie cyklu. Jednak przeprowadzone u nich badania 鈔edniego st篹enia hormon闚 wykaza造, 瞠 nie zmieni造 si one istotnie. St康 wniosek, 瞠 u kobiet w wieku rozrodczym p這dno嗆 zosta豉 zachowana. W wielu artyku豉ch medycznych pojawia si te kwestia tego, czy szczepienie na COVID nie wp造wa na d逝go嗆 trwania cyklu.

Na razie nie ma dowod闚, 瞠 COVID wp造wa na p這dno嗆 kobiet (Shutterstock)

Dobrze, 瞠 pan o tym wspomnia. Spotka豉m si niedawno z takim stwierdzeniem.

Zn闚 przytocz publikacj naukow, kt鏎a w tym roku ukaza豉 si na 豉mach renomowanego czasopisma ginekologicznego "Obstetrics & Gynecology". Opisuje ona badanie przeprowadzone na du瞠j grupie, bo licz帷ej prawie 4 tys. kobiet. Wyniki s takie, 瞠 szczepienie na COVID absolutnie nie wp造wa na zmian czasu trwania miesi帷zki. Je瞠li wi璚 pacjentki zg豉szaj takie dolegliwo軼i, to prawdopodobnie przyczyna jest inna. Mo瞠 by zwi您ana ze stresem, kt鏎y towarzyszy im podczas szczepienia.

Na pewno pani pami皻a te wszystkie dyskusje, jakie toczy造 si na pocz徠ku szczepie.

Pami皻am.

Badania naukowe robi si na wi瘯szej grupie os鏏, ale nie na ca貫j populacji. Je瞠li dolegliwo軼i zg豉sza tylko jedna pacjentka, to trudno z nimi dyskutowa. Wr鏂 do kwestii, o kt鏎ej ju wspomnia貫m, czyli stresu, jaki mo瞠 towarzyszy zar闚no podczas szczepienia, jak i chorowania na COVID-19. U osoby, kt鏎a jest negatywnie nastawiona do szczepie, jest on pewnie wi瘯szy ni u tej, kt鏎a przyjmuje je jako naturaln kolej rzeczy. I by mo瞠 to stres wp造n掖 na zaburzenia miesi帷zkowania, a nie szczepionka.

Kobiety, kt鏎e przesz造 COVID, skar膨 si ginekologom na zmiany w miesi帷zkowaniu (Shutterstock)

Weekend mo瞠 by codziennie - najlepsze reporta瞠, rozmowy, inspiracje na wakacje

To cenna informacja, zw豉szcza 瞠 m闚i si ju o czwartej dawce szczepionki.

Na koniec przytocz w豉sne badania, kt鏎e dotycz COVID-19, ale w nieco innym aspekcie. Ze wzgl璠u na pandemi i towarzysz帷y jej strach na ca造m 鈍iecie spad豉 liczba wykonywanych bada przesiewowych, mam na my郵i cytologi szyjki macicy. W Polsce w plac闚kach publicznej opieki zdrowotnej – o 17 proc. Czy wp造nie to na liczb zachorowa na raka szyjki macicy? Jeszcze nie wiemy, to si oka瞠 w najbli窺zych latach. Mam wi璚 nast瘼uj帷e przes豉nie, by kobiety, kt鏎e w pandemii nie wykonywa造 cytologii, posz造 na badania. Przychodnie s bezpieczne, wi璚 nale篡 te zaleg這軼i jak najszybciej nadrobi.

Patryk Poniewierza. Lekarz i naukowiec. Autor i wsp馧autor licznych publikacji naukowych o tematyce profilaktyki raka szyjki macicy. Dyrektor medyczny Medicover.

Angelika Swoboda. Dziennikarka Weekend.Gazeta.pl. Specjalizuje si w niebanalnych rozmowach z odwa積ymi lud幟i. Pasjonatka kawy, s這ni i klasycznych samochod闚.