Spo貫cze雟two
Zdj璚ie ilustracyjne (Fot. ㄆkasz Cynalewski / Agencja Wyborcza.pl)
Zdj璚ie ilustracyjne (Fot. ㄆkasz Cynalewski / Agencja Wyborcza.pl)

Nie zaskocz ci pierwszym wnioskiem p造n帷ym z moich wieloletnich do鈍iadcze ratownika medycznego. W Polsce pij wszyscy i wsz璠zie. Niedawno wie幢i鄉y karetk pani aptekark, magister farmacji, po wypadku w pracy. Wesz豉 na sto貫k, 瞠by si璕n望 po co z wysokiej p馧ki, upad豉 i uderzy豉 si w g這w. Nic takiego niby si nie sta這, ale to wypadek w pracy, uraz g這wy, takie tam.*

Celem dalszej diagnostyki pojechali鄉y na SOR. I tak suniemy przez miasto, ona mi t逝maczy, 瞠 ma cukrzyc, 瞠 niedawno si o tym dowiedzia豉, leczy si, musi uwa瘸, kiedy spada jej cukier. W sumie tak zacz窸a si jej diagnostyka – pacjent w aptece zauwa篡, 瞠 dziwnie si zachowuje, be趾ocze, traci r闚nowag. Pani farmaceutka by豉 oczywi軼ie bardzo oburzona, 瞠 klienci wezwali te policj, bo niby pracuje pijana. A ja tak s逝cham tego m皻nego wywodu, cho mam coraz mniejsz ochot s逝cha, jak doros造 cz這wiek odkrywa 鈍iat, w kt鏎ym 篡je. Bo przyje盥瘸my na przyk豉d do zas豉bni璚ia w urz璠zie i okazuje si, 瞠 pani kierowniczka jest pijana – i tak jest prawie wsz璠zie, gdzie jedziemy. 

Przy wyjazdach do awantury domowej czy bijatyki mo積a w ciemno obstawia, 瞠 przynajmniej cz窷 uczestnik闚 jest pijana. Najbardziej bol takie sytuacje, gdy dostajesz wezwanie „kierowca uderzy w sklep", a w radiu czy na naszym tablecie to wygl康a co najmniej jak atak terrorystyczny (tylko w Serocku raczej trudno spodziewa si Al-Kaidy). Przyje盥瘸my na miejsce i okazuje si, 瞠 starszemu panu, co ko這 osiemdziesi徠ki, pomiesza造 si peda造. Zamiast hamulca wcisn掖 gaz, wi璚 wjecha w witryn sklepu. Mi造 staruszek, zestresowany i spocony, opowiada, 瞠 ma niepe軟osprawn 穎n, kt鏎a nie wychodzi z domu, i on musi robi wszystkie zakupy, a potem jak najszybciej wraca. Gdzie w g喚bi tego skostnia貫go serducha robi ci si 瘸l, a po chwili przyje盥瘸 drog闚ka, ka瞠 mu dmucha w alkomat i na liczniku wyskakuje 2,7 promila w wydychanym powietrzu. „Sku*wysynie, a gdyby tam sta這 dziecko?" – mog tylko siarczy軼ie zakl望 w my郵ach. 

W pogotowiu ratunkowym czy na SOR-ze najcz窷ciej mamy do czynienia z takimi lud幟i, co do kt鏎ych otoczenie jest przekonane, 瞠 wszystko z nimi w porz康ku. Pani urz璠niczka w ZUS-ie si przewr鏂i豉, by豉 ju starsza, tu przed emerytur, wi璚 zemdla豉. Przyje盥瘸 pogotowie, potrzebna jest diagnostyka, bo u kobiet nie wszystko wychodzi w EKG, tak jak u m篹czyzn, i dopiero na oddziale okazuje si, 瞠 to nie jest 瘸dne zas豉bni璚ie. Kobieta ma 2,5 promila, nic nie jad豉 od dawna, za to pije ju od tygodnia. 

Yanek 安ita豉 (fot. Archiwum prywatne autora)

W鈔鏚 naszych klient闚 na SOR-ze spokojnie po這wa to osoby pod wp造wem – m闚i tu te o takim, co wypi par piw, szed sobie spokojnie ulic i dosta 這mot, ale gdyby by trze德y, by這by tak samo. Ale to jest mo瞠 1/4 tych pijackich przypadk闚. Pozostali trafiaj do nas niejako z w豉snej winy. Kiedy podczas jednego z ci篹kich dy簑r闚 鄉iali鄉y si z ch這pakami, 瞠 powinni鄉y rozpocz望 taki pilota穎wy program alkoholowy, bo skoro po這wa naszych pacjent闚 jest nar帳anych, to my te mogliby鄉y mie kontrolnie do 1 promila. To jest taka dawka, 瞠 wiesz, co si dooko豉 dzieje, jeszcze w miar ogarniasz 鈍iat, a na pewno lepiej by si dogadywa z tymi wszystkimi pijanymi palantami, bo na trze德o to jest naprawd nie do zniesienia. 

W tym rozdziale, jak zawsze, b璠zie sporo czarnego humoru, ale musz zaznaczy, 瞠 os鏏 pod wp造wem alkoholu na pewno nie darz sympati. Bywa oczywi軼ie tak, 瞠 kto, kto wypi sobie jedno, dwa, no… trzy piwa i straci r闚nowag i skr璚i kostk. To si zdarza nawet najlepszym. Nie ma przecie nic z貫go w tym, 瞠 dziewczyny wysz造 na miasto, ubra造 szpilki, 瞠by 豉dnie wygl康a, jednej z nich obcas utkn掖 mi璠zy kamieniami… i rozbi豉 sobie nog, r瘯 albo twarz.  

Natomiast wszyscy ci, kt鏎zy m闚i nam na oddziale, 瞠 wypili te mityczne dwa piwa, k豉mi. I to nie jest problem wy陰cznie polski – jak wchodz na zagraniczne portale, albo fanpejd z czarnym humorem, to has這 two beers jest tam motywem przewodnim. Na ca造m 鈍iecie jest problem z „dwoma piwami", po kt鏎ych go軼iom wychodzi w badaniu krwi 2,7 promila albo powy瞠j 4,5 – ci teoretycznie, zgodnie z wiedz ksi捫kow, dawno nie powinni ju 篡. U nas, w Polsce, nie jest wcale tak trudno spotka takich, kt鏎zy mieli pod 10 promili i dalej si szarpi, krzycz帷, 瞠 nie s pijani.  

Zdarzaj si tacy do鈍iadczeni zawodnicy, 瞠 maj 5,5 promila i naprawd zachowuj si tak, 瞠 przysi庵豚y, 瞠 s trze德i. A uwierz mi, jako ratownik jestem naprawd wyczulony na ludzi pod wp造wem. Czasem pomaga, gdy pytam o alkohol spo篡wany w ci庵u ostatnich 24 godzin, i ostrzegam, 瞠 mo瞠 doj嗆 do ci篹kich powik豉, a nawet 鄉ierci, je郵i pili alkohol, a my podamy leki. To jest oczywi軼ie mocno naci庵ane, bo to s bardzo rzadkie przypadki. Ty te mo瞠sz ca趾iem cz瘰to spotyka ludzi, kt鏎ych po prostu nigdy nie widzia貫 trze德ych, wi璚 wydaje ci si, 瞠 oni po prostu tacy s, a prawda jest taka, 瞠 ta pijacka rzeczywisto嗆 jest ju ich jedyn. 

Kolejny przyk豉d z SOR-u: pada has這 przez g這郾ik, 瞠 za 10 minut b璠zie u nas pacjentka ze 鈍ie篡m udarem, wi璚 jeszcze du穎 b璠zie mo積a zrobi. Przyje盥瘸 siwa babule鎥a i wszystko wygl康a na pe軟owymiarowy udar – spl徠ana, zaburzenie si造 mi窷niowej. Bada j najpierw wyrywkowo neurolog i potwierdza: „Kurde, no, udar". I w tym momencie wbiega piel璕niarka z wydrukiem z komputera, 瞠 to 瘸den udar, tylko 3 promile we krwi. 

Po chwili przyje盥瘸 rodzina, najpierw s grzeczni, zdruzgotani, bo to ukochana mama i babcia, ale gdy informujemy ich o stanie faktycznym, to skacz do nas z mord, prawie z pi窷ciami, 瞠 co pomieszali鄉y. No to bach, jeszcze raz krew do bada i wyskakuje tendencja rosn帷a, a to oznacza, 瞠 jeszcze przed sam utrat przytomno軼i dopiero co sko鎍zy豉 pi, nie by豉 po prostu w stanie chla dalej… Rozumiem, 瞠 alkoholik mo瞠 si d逝go maskowa, ale nie mog uwierzy, 瞠 kto mieszka z kim pod jednym dachem (nawet w du篡m domu) i nie zauwa瘸, 瞠 od 10 lat mamusia czy babcia naku*wia w przemys這wych ilo軼iach gorza喚. Czasami to s sytuacje tragikomiczne. 

Na ca造m 鈍iecie jest problem z 'dwoma piwami', po kt鏎ych go軼iom wychodzi w badaniu krwi 2,7 promila albo powy瞠j 4,5 - ci teoretycznie, zgodnie z wiedz ksi捫kow, dawno nie powinni ju 篡 (fot. Archiwum prywatne autora)

Kiedy pracowa貫m na SOR-ze we Wroc豉wiu. Przyjecha豉 reprezentacja lokalnego klubu koneser闚 alkoholi technicznych i przemys這wych z jakiego tam ma貫go miasteczka, nawet do嗆 odleg貫go. Przywie幢i koleg, kt鏎y od dw鏂h dni niewiele si rusza, s豉bo wygl康a i by ma這 towarzyski. Zapakowali go do pekaesu, to du瞠 po鈍i璚enie, bo autobus jedzie tylko dwa razy na dob, i przyjechali do Wroc豉wia. Wysiedli w samym centrum miasta, w豉dowali si do autobusu MPK, nawet kupili mu bilet i dojechali elegancko na przystanek pod szpitalem. Stamt康 jeszcze 700 metr闚 nie郵i go do poczekalni, po這篡li na pod這dze i grzecznie zapukali. Rejestratorka wychyla si z okienka, a tam go嗆 ju ma… plamy opadowe. Wszyscy oczywi軼ie napruci jak szpadle, przez p馧 wojew鏚ztwa wie幢i trupa i nikt niczego nie zauwa篡. 

To wszystko, o czym m闚i, bardzo dziwi i szokuje na pocz徠ku. Gdzie tam na studiach czy praktykach my郵isz sobie: „Bo瞠, jakie to s skrajno軼i". A teraz, po kilku latach, wiem, 瞠 w ka盥ej sytuacji, do kt鏎ej jedziemy, najbardziej prawdopodobnym jest alkohol. Dwa tygodnie temu pojechali鄉y do 14-latki, kt鏎a zas豉b豉 w sklepie. Dr捫ymy temat, bo to zawsze mo瞠 by tak zwana mina i mo瞠my si wpakowa w k這poty przez zbagatelizowanie tego, co teoretycznie jest oczywiste (i w 99% przypadk闚 praktycznie te b璠zie).  

Wiadomo, 瞠 dzieciaki, szczeg鏊nie dziewczyny, cz瘰to mdlej w pewnym wieku. Rosn troch za szybko, serducho jeszcze nie nad捫a, temperatura nie taka, jak trzeba, i laska w momencie odlatuje. Dziewczyna przyjecha豉 do babci na wakacje, w rodzinie historie kardiologiczne, wi璚 robimy wszystkie badania, EKG, dzikie w篹e – no nic nie wychodzi. W ko鎍u si przyznaje, 瞠 dzi rano pu軼i豉 pawia. Czterna軼ie lat, wi璚 pytamy, czy mo瞠 by w ci捫y, ale zarzeka si, 瞠 nie. To pytam w ko鎍u: „A co robi豉 wczoraj?". U kole瘸nki by豉 i dziewczyny zrobi造 si dos這wnie dwoma piwami, takie uroki debiutantek. Nazajutrz mia豉 kaca, wymioty, zemdla豉, bo si nie nawodni豉 – dokumentacj mo積a zamkn望. 

Dzieci w roli nieprzytomnych pacjent闚 pod wp造wem niestety si zdarzaj i za ka盥ym razem to jest druzgoc帷y widok. Najm這dszy by chyba 13-letni typek, kt鏎y spi si do nieprzytomno軼i. Wida by這, 瞠 w domu si nie przelewa, chocia matka 篡造 sobie wypruwa豉, 瞠by wyprowadzi go na prost. Mo瞠 nie wr騜 mu od razu poprawczaka, ale my郵, 瞠 b璠zie mia powa積e problemy, bo system si takimi nie zajmuje. Tak samo jest zreszt ze studentami – cz瘰to widz go軼i, kt鏎zy s ode mnie troch m這dsi i doprowadzaj si do stan闚, kt鏎e jasno wskazuj, 瞠 za 10 lat b璠 le瞠li u nas, bo rozwal sobie po pijaku 豚y, a za 20 – obszczani gdzie pod dworcem.  

Dzieci w roli nieprzytomnych pacjent闚 pod wp造wem niestety si zdarzaj i za ka盥ym razem to jest druzgoc帷y widok (fot. Archiwum prywatne autora)

Zdarza si, 瞠 cz這wiek, przychodz帷y na 鈍iat, nie ma wyboru. O tym wiadomo, kiedy pojawia si na oddziale kobieta w ci捫y pod wp造wem. Od razu my郵isz o dziecku, kt鏎e niczym nie zawini這, a b璠zie mia這 w 篡ciu przesrane, bo nawet je郵i uniknie FAS-u, to i tak zawsze butelka b璠zie dla mamy wa積iejsza.  

Kiedy mia貫m wezwanie do kamienicy zbudowanej jeszcze za czas闚 cara Miko豉ja I, wi璚 by貫m bardzo podekscytowany. Wchodz po tych drewnianych, skrzypi帷ych schodach i zastaj „zw這ki" – trzech pijanych do nieprzytomno軼i, a wok馧 nich dzieci bawi帷e si butelkami. I to wszystko dzieje si w miejscu, kt鏎e mo瞠sz mija codziennie w drodze do pracy. Taka scena 鈍iadczy o tym, 瞠 problem trwa od dawna, a zg這szenie dostali鄉y tylko dlatego, 瞠 przechodzi豉 jaka starowinka i szkoda jej si zrobi這 tych dzieci. 

畝dna dawka alkoholu w ci捫y nie jest bezpieczna, w pierwszych tygodniach ryzyko FAS-u jest powa積e, ale to nie tak, 瞠 wypijesz dwa piwa w pierwszym tygodniu ci捫y i ju jest pozamiatane. To warto powiedzie tym wszystkim dziewczynom, kt鏎e dostaj schizy, 瞠 imprezowa造, a jeszcze nie wiedzia造, 瞠 s w ci捫y. Natomiast je郵i kobieta jest w 鏀mym miesi帷u i ma we krwi 3 promile, to dla takiego dziecka nie ma ju szans, 瞠 b璠zie ca趾iem zdrowe. 

A o tym, jak bardzo jest chore, dowiemy si, kiedy b璠zie uczy這 si chodzi, rozumie emocje czy wchodzi w relacje. By kiedy pomys hospitalizacji takich ci篹arnych, co wywo豉這 wielkie poruszenie, protestowano przeciwko traktowaniu matki jako inkubatora. Ja nie wiedzia貫m, co mam o tym my郵e, bo z jednej strony nie mo積a ograniczy czyjej wolno軼i bez wyroku s康u, ale z drugiej – je郵i kto podj掖 decyzj, 瞠by si rozmna瘸, to powinien wykaza si odpowiedzialno軼i. Je瞠li tego dziecka nie chce, to mo瞠 odda je do sieroci鎍a, ale trze德o嗆 powinien zachowa. Tak samo jest z dzie熤i, kt鏎e rodz si z uzale積ieniem od heroiny i w pierwszej dobie 篡cia ju s na g這dzie. Widzia貫m kiedy takie dziecko, 瘸dne nie wy這 tak jak ono – to jest cierpienie w ka盥ej kom鏎ce, kt鏎ego nie mo積a w 瘸den spos鏏 z豉godzi. 

*Fragmenty ksi捫ki "Polski SOR. Uwaga, b璠zie bola這" Yanka 安ita造. Ksi捫ka do kupienia w Publio >>>