Najwięcej mówili oczywiście polscy politycy. Ale rozmyślnie daliśmy im tu mniej miejsca. Są ważniejsze sprawy. Wybraliśmy takie słowa, które były tego warte - lub wyzwalały zbyt wiele emocji, by je zignorować. Kategorii jest osiem: społeczeństwo, media, polityka, zagranica, kultura, imigracja, gospodarka i wojna. Zaczniemy od społeczeństwa. I od dwóch słów, które zacytowały tysiące polskich kobiet.
1. SPOŁECZEŃSTWO: Czarny protest
A dokładnie #czarnyprotest. Kto wypowiedział to hasło? Polskie kobiety. Mnóstwo polskich kobiet. - Jest nas milion - mówi mi Natalia. Czy dokładnie milion - trudno określić, ale to najpopularniejszy #hasztag w polskim internecie A.D. 2016.
Według badań "Polityki w sieci" #czarnyprotest uzyskał zasięg 44 mln, drugi był #audyt - 27 mln. Gocha wymyśliła hasło , a setki kobiet podchwyciły je i zorganizowały wyrazisty protest. Skuteczny - władza odeszła od pomysłu drakońskiego zaostrzenia ustawy aborcyjnej , autorstwa konserwatywnych prawników z Ordo Iuris .
Prawa kobiet były też jedną z kluczowych kwestii w kampanii wyborczej w Stanach Zjednoczonych. Starli się w niej Hillary Clinton - jedna z najpotężniejszych kobiet w USA, i Donald Trump - ekscentryczny miliarder znany z traktowania kobiet jak trofeów. Po przegranej Clinton napisała na Twitterze:
"Do wszystkich dziewcząt... nigdy nie miejcie wątpliwości, że jesteście silne, ważne i zasługujecie na każdą szansę, jaką jest wam w stanie zaoferować świat" .
Ponad 639 tysięcy osób podało dalej ten wpis.
2. MEDIA
Odkąd fotel szefa TVP objął Jacek Kurski, wiele materiałów wyemitowanych w "Wiadomościach" wzbudziło silne kontrowersje. Skomentował to Marcin Meller. Znany dziennikarz, były korespondent wojenny i mistrz diabelsko złośliwego felietonu, gdy obejrzał program informacyjny publicznej TV m.in. o Lechu Wałęsie i KOD , napisał tak :
Oglądanie "Wiadomości TVP" to prawdziwy eliksir młodości. Znowu mam kilkanaście lat, jest stan wojenny a z telewizora leje się taka manipulacja, że człowiek nie wie czy się śmiać czy płakać. Druga zaleta to że nie trzeba zawile tłumaczyć dzisiejszym małolatom czym była komunistyczna propaganda lat 80; wystarczy że sobie włączą "Wiadomości TVP".
Drugim po TVP polem walki o rządy w publicznych mediach była kultowa radiowa Trójka. Słuchacze protestowali - w sieci i pod siedzibą radia - przeciwko zwalnianiu popularnych i lubianych prezenterów, redaktorów, wydawców.
Swoją złość wyraził też prowadzący własną audycję w Trójce szef WOŚP Jurek Owsiak :
3. POLITYKA
Oj działo się w polskiej polityce, działo. Ale król mógł być w tym roku tylko jeden. Prezes PiS Jarosław Kaczyński przeprowadził zamierzone zmiany - nikt mu na razie w tym skutecznie nie przeszkodził. Informacje o działaniach rządzącej większości oraz ich merytoryczną i prawną ocenę publikowaliśmy cały rok. Dlatego tutaj tylko cytat z prezesa PiS. Oto, jak lider rządzącej partii, przez wielu nazywany najpotężniejszym człowiekiem w Polsce, rozumie rolę swojego obozu i opozycji. Jedni się z nim zgodzą, inni nie:
Przez lata przeciwwagą dla Kaczyńskiego w polskiej polityce był Donald Tusk. Ich słowne pojedynki przeszły do legendy. Ale Tusk gra teraz na europejskim polu, a tam w tym roku najważniejsze było jedno: Wielka Brytania zdecydowała, że wychodzi z UE. Nadzieje zwolenników Brexitu na to, że odbędzie się on tanio i łatwo, rozwiał nie kto inny, a szef Rady Europejskiej: "Alternatywą dla trudnego Brexitu jest brak Brexitu" - stwierdził były polski premier . Odniósł się też do tych, którzy wyrażali nadzieję, że Wielkiej Brytanii uda się wyjść z UE, ale pozostać we wspólnym rynku, "czyli mieć ciastko i zjeść ciastko":
"(...) Zróbcie eksperyment: kupcie ciastko, zjedzcie je i sprawdźcie, czy ciągle jest na talerzu. Nie będzie ciastek, dla nikogo. Będzie sól i ocet" - skwitował Tusk.
4. ZAGRANICA
A co poza Brexitem słychać było za granicą? Cały świat patrzył na dwójkę aktorów. Hillary Clinton i Donalda Trumpa. Czy powiedzą coś ważnego? Owszem, powiedzieli. Ale ktoś ich przebił. Michelle Obama.
"Budzę się w domu zbudowanym przez niewolników" - tak zaczęła.
Tak, to o Białym Domu. A potem, słowo po słowie, ludzie na sali zaczęli sobie zdawać sprawę, że przemówienie Pierwszej Damy USA na Narodowej Konwencji Demokratów przejdzie do historii. Michelle Obama wyraźnie poparła kandydaturę Hillary Clinton w nadchodzących wyborach, ale najmocniejsza część przemówienia była skierowana przeciwko Donaldowi Trumpowi i wizji Ameryki, która za nim stoi:
Tylko ten jeden - a było ich wiele - post na Facebooku z tym przemówieniem obejrzało 16 milionów ludzi. A 226 tysięcy podało go dalej. I wcale nas to nie dziwi.
Ale Donald Trump również "nie zawiódł". W swoim stylu.
"
Kiedy jesteś gwiazdą, możesz zrobić im wszystko. Złapać je za ci**ę" -
- te słowa usłyszała chyba cała Ameryka. Na ujawnionym przez przez " Washington Post " nagraniu z 2005 roku przyszły prezydent USA przechwalał się swoimi erotycznymi podbojami . Był już wtedy żonaty z obecną żoną, Melanią.
5. KULTURA
Zmiany personalne po zmianie władzy dosięgły też Instytut Adama Mickiewicza - instytucję odpowiedzialną za tzw. dyplomację kulturalną Polski, czyli promocję za granicą polskiej kultury i sztuki i całego kraju. A tak o sposobie, w jaki się dokonała ta zmiana, napisał poprzedni dyrektor, znany dyplomata Paweł Potoroczyn:
" Mój patriotyzm nie jest gorszego sortu i nikt nie ma prawa go kwestionować, podobnie jak mojej osobistej uczciwości. (...) Jedyny przywilej, o który zabiegałem, to możliwość bezpośredniej pracy z moim następcą, abym mógł go przedstawić naszemu międzynarodowemu otoczeniu jako sukcesora, a nie beneficjenta politycznej czystki. Tak rozumiem cnotę bycia państwowcem. Dyplomacja kulturalna w dużej mierze oparta jest o osobiste relacje i zaufanie".
Wpis Potoroczyna odbił się szerokim echem w całym światku polskiej kultury , gremialnie przeciwnym zmianom personalnym i programowym wprowadzanym przez obecny rząd w instytucjach kulturalnych czy programach szkolnych.
6. IMIGRACJA
Przez ostatnie dwa lata setki tysięcy ludzi uciekły przed wojnami i biedą do Europy. Nie każdy kraj UE zgodził się ich przyjąć, w tym Polska. Premier Beata Szydło po zamachach w Brukseli ogłosiła, że "nie widzi możliwości, aby w tej chwili przyjechali do Polski migranci ".
Krytyka przyszła z nieoczekiwanej strony.
"Katolicki naród, ustami swojej premier powiedział: zero uchodźców w naszym kraju. Parę dni później pójdzie do kościoła płakać nad krzyżem Pana Jezusa, a dzień później wyśpiewa wielkanocne Alleluja. Taka wiara nic nie jest warta"
- skomentował jezuita, ojciec Grzegorz Kramer. Dziś owego wpisu już nie ma, o. Kramer go usunął. Popularny duchowny, który codziennie głosi Ewangelię w mediach społecznościowych, podkreślał w rozmowie z nami :
"Nie ma czegoś takiego, że uwierzę w Chrystusa, pomodlę się, pójdę do kościoła, a potem żyję tak, jakbym tej wiary nie uznawał".
7. GOSPODARKA: "Nareszcie ktoś rozumiejący, że wydatki powinny być mniejsze od dochodów"
Stare hasło Billa Clintona: "gospodarka, głupcze", zastosował na swój sposób prezydent Słupska Robert Biedroń. Opublikował wyniki finansowe miasta na koniec maja 2016 r. i porównał z analogicznym okresem roku ubiegłego.
Według tych danych w porównaniu do analogicznego okresu, czyli maja 2015 r., dochody wzrosły o ok. 8,5 mln zł, zaś wydatki pomniejszono aż o ponad 20 mln zł. W rezultacie
miasto więcej zarobiło, niż wydało
.
Były poseł, obecnie samorządowiec, zebrał pochwały za sposób komunikacji z mieszkańcami miasta - przejrzysty i bezpośredni. Ale ludzie pochwalili przede wszystkim dyscyplinę finansową. Można? Można. "W takim mieście chce się płacić podatki" - komentują internauci. A jeden z nich podkreślił:
"
Nareszcie ktoś rozumiejący, że wydatki powinny być mniejsze od dochodów"
Przypomnijmy tylko, że projekt budżetu Polski na kolejny rok - według PiS przyjętego, według przeciwników rządu nie przyjętego - zakłada prawie 60 miliardów złotych deficytu.
8. WOJNA
Dlaczego najpopularniejszy tweet 2016 roku nie pasuje do żadnej kategorii w tym zestawieniu? Dlatego, że w porównaniu z wieloma innymi, dotyczącymi aktualnej sytuacji na świecie, jest "trochę" mniej ważny. Rekord - 1,4 mln podań dalej - należy do użytkownika o imieniu @Rubiu5 . To gracz komputerowy z Madrytu, youtuber i wideobloger, który poprosił swoich fanów (a ma ich 8 milionów!) o podanie dalej jednowyrazowego twitta, który miał zamiar napisać. Obiecał nagrody. Wystarczyło. 1,4 miliona ludzi podało dalej słowo... "LIMONADA":
W naszym zestawieniu chcieliśmy umieścić słowa ważne lub w celny sposób komentujące istotne wydarzenia. Słowa, które sprawiły, że ludzie ucieszyli się, zasmucili, popłakali, wzruszyli albo wściekli. Albo wszystkiego po trochu. W 2016 roku była taka jedna, szczególna sprawa.
Kiedy w spokojnej Europie i innych częściach świata zasiadaliśmy do wigilijnej kolacji, ostatni uciekinierzy ze zdobytego przez siły rządowe miasta Aleppo mogli wreszcie odetchnąć. Kiedy my cieszyliśmy się spotkaniem z bliskimi, oni wspominali swoich bliskich, pogrzebanych pod gruzami, zabitych w nalotach bombowych i strzelaninach. Chyba nikt nie poznał okrucieństwa oblężenia i szturmu na to stare syryjskie miasto lepiej niż Białe Hełmy - organizacja ratowników, przeczesujących gruzy domów w poszukiwaniu żywych ludzi. 12 grudnia napisali po prostu:
"To jest piekło".
I dodali, że nie podadzą tego dnia pełnej liczby ofiar w Aleppo. Powód? "Wszystkie ulice i zniszczone budynki są pełne martwych ciał":
W drugiej połowie grudnia, gdy rząd zaczął wypierać rebeliantów z miasta, sieć pełna była rozpaczliwych wiadomości i nagrań mieszkańców Aleppo. W relacjach mężczyzn, kobiet i dzieci powtarzał się strach i terror. Mało kto poruszył ludzkie serca mocniej, niż siedmioletnia Bana Alabed, która czytała książkę, "by zapomnieć o wojnie", rozgrywającej się wokół jej domu:
Oczywiście nie zmieściliśmy w tym tekście wszystkich ważnych dla świata i Polski wypowiedzi. A może macie jakieś sugestie? Co przegapiliśmy? Może z Waszych wiadomości ułożymy drugą część listy najważniejszych cytatów i wypowiedzi 2016 roku? Piszcie w komentarzach albo na michal.gostkiewicz@agora.pl .
Michał Gostkiewicz. Dziennikarz magazynu Weekend.Gazeta.pl. Wcześniej dziennikarz newsowy portalu Gazeta.pl, dziennikarz działu zagranicznego "Dziennika" i działu społecznego "Newsweeka". Stypendysta programu Murrow Program for Journalists (IVLP) Departamentu Stanu USA. Robi wywiady, pisze o polityce zagranicznej i fotografii. Prowadzi bloga Realpolitik , bywa na Twitterze .
