Ten artyku jest cz窷ci cykluZagrajmy w zielone
Silnym trendem w miejskich krajobrazach jest nawi您anie do natury. (K. Babicki/Archiwum Zarz康u Zieleni)
Silnym trendem w miejskich krajobrazach jest nawi您anie do natury. (K. Babicki/Archiwum Zarz康u Zieleni)

Nasza rozmowa mo瞠 by zabawna, bo jestem seryjn morderczyni ro郵in doniczkowych. Lawenda umar豉 w m璚zarniach, chocia podczas naszej nieobecno軼i w wakacje m鎩 te嗆 nawadnia j w ramach regularnych dy簑r闚. ㄠka, kt鏎 wysia豉m, pad豉 z kolei po ataku mszyc.

Lawend pewnie pani przela豉, a mszyce bior si autentycznie znik康 – pojawiaj si nawet na 鈔odku betonowego osiedla, na 12. pi皻rze. 安ietnym sposobem na nie jest roztw鏎: 造瞠czka sody na litr wody, do tego dwie kropelki p造nu do mycia naczy. Spryskujemy ro郵iny zaatakowane przez mszyce i pod dw鏂h dniach towarzystwo si wynosi. Mo積a tak瞠 zawi您a na ro郵inie 鄴速e wst捫eczki, kt鏎e przyci庵n wielbicielki tego koloru, czyli biedronki, a dla nich mszyce s przysmakiem. To metody ekologiczne, mo積a je stosowa tak瞠 na zio豉. 

Ja mam tylko parapety, wi璚 nie poszalej.

Ja pi璚iometrowy balkon, na kt鏎ym ro郾ie nawet drzewo, ale mog si spe軟ia w ca貫j Warszawie.

No w豉郾ie. Chcia豉m z pani porozmawia, bo spos鏏, w jaki aran穎wane s ro郵iny w parkach, na skwerach, kwietnikach, pasach zieleni mi璠zy jezdniami, bardzo wyra幡ie si zmieni. I nie jest to tylko moja opinia – beznadziejnego przypadku ogrodniczki.

Pracuj w Zarz康zie Zieleni od 2018 roku, a dzia趾a, kt鏎 mi przyznano, to ro郵inno嗆 w mie軼ie. Realizuj w jej ramach moje dotychczas niespe軟ione marzenia ogrodnicze o ciekawym 陰czeniu ro郵in.

Mam wiele zdj耩 tych wariacji. Czasami a si autentycznie wzruszam, jak kiedy przy okr庵造m klombie, na kt鏎ym ros造 kwiatki u這穎ne gradientowo – im bli瞠j by這 鈔odka, tym ja郾iejszy mia造 odcie. Rondo przy placu Politechniki latem o 鈍icie to jest poezja!

Mi這 mi, 瞠 ma pani takie emocje. Reakcje mieszka鎍闚 s przer騜ne. Nieskromnie powiem, 瞠 s造szymy wiele pochwa za nasze kompozycje.

Najnowsze wiadomo軼i, poruszaj帷e historie, ciekawi ludzie - to wszystko znajdziesz na Gazeta.pl

Trawy, krzewy, kwiaty - miks ro郵in w kompozycji na rondzie w centrum Warszawy. (K. Babicki/Archiwum Zarz康u Zieleni) , Nietypowe kolory, ciekawe formy - w ogrodnictwie jedynym ograniczeniem jest wyobra幡ia. (K. Babicki/Archiwum Zarz康u Zieleni)

W ca貫j Warszawie, i innych miastach zreszt te, s kwietniki jednoroczne i rabaty wieloletnie. My zrobili鄉y kwietniki hybrydowe – po陰czenie jednych i drugich. W zimie ro郵iny wieloletnie sobie odpoczywaj, a ich cz窷ci naziemne s zaschni皻e, czarne, ale dobrze wygl康aj na tle na przyk豉d traw ozdobnych.

Dosadzamy ro郵iny jednosezonowe o r騜nych formach, ubarwieniu. Sprawia to, 瞠 co roku kwietnik mo瞠 wygl康a inaczej, chocia baza si nie zmienia. Daje nam to oszcz璠no軼i, a efekt dzi瘯i temu jest widoczny od wczesnej wiosny do pierwszych mroz闚, a nawet p騧niej, zim, kiedy wyschni皻e kwiatostany tak瞠 mog wygl康a atrakcyjnie. Bawimy si krzewami, kwiatami, bylinami, cebulami w przestrzeni przyulicznej, kt鏎a jest najtrudniejsza do utrzymania ro郵in – tu trzeba dobra takie, kt鏎e przetrwaj w niekomfortowym otoczeniu.

Warszawa jest du瘸, wiele ma park闚, klomb闚, kwietnik闚. Ile os鏏 pracuje z pani w zespole?

Zesp馧 projektowy ro郵in jednorocznych, czyli tzw. kwietnik闚, liczy dwie osoby. Je郵i chodzi o dob鏎 ro郵in wieloletnich, to jedna osoba spina pomys造 i uwagi ogrodnik闚 Zarz康u Zieleni. Po burzy m霩g闚 opracowywane s zestawy: ka盥y liczy od trzech do dziewi璚iu sztuk r騜nych rodzaj闚 czy gatunk闚 ro郵in. Dobieramy je do miejsc, w kt鏎ych maj rosn望 – do r騜nych warunk闚, wynikaj帷ych mi璠zy innymi z nas這necznienia, blisko軼i ulic, zimowego zasolenia ziemi.

W tym momencie mamy przygotowanych 25 zestaw闚 bylin, czyli ro郵in 篡j帷ych d逝瞠j ni dwa lata. Zestawy r騜ni si kompozycjami i liczb element闚. Ogrodnicy opiekuj帷y si konkretnymi dzielnicami wybieraj je na swoje tereny. M闚i: "Mam cie, to taka mieszanka si sprawdzi". 

Zestawy ro郵in na kwietniki wymy郵amy co roku od nowa, z wyprzedzeniem, 瞠by wykonawcy mieli szans zdoby konkretne ro郵iny. Na 2022 rok ju w sierpniu mia造鄉y gotowe koncepcje na ka盥y kwietnik, do donic, do park闚.
Kompozycje nasad tworzy si rok przed ich realizacj. (K. Babicki/Archiwum Zarz康u Zieleni) , Nowe donice z kwiatami przy ulicy Targowej. (K. Babicki/Archiwum Zarz康u Zieleni) , Kwietniki zamiast pustych p造t chodnikowych. (K. Babicki/Archiwum Zarz康u Zieleni)

Jakie s funkcje zieleni w mie軼ie?

Drzewa i krzewy maj oczyszcza powietrze, a kwiaty s逝膨 r闚nie dekorowaniu miasta. Kiedy by 瞠lazny zestaw ro郵in jednorocznych: begonie/pelargonie/kanny. Nasze zadanie to pokazanie, 瞠 mo積a inaczej, w nowy spos鏏. Ale kwiaty to kwiaty – maj zdobi.

Czy jakie miasto wyj徠kowo pani inspiruje?

Nie, ka盥e ma sw鎩 unikalny charakter. Marzy這 mi si, 瞠by Warszawa by豉 jak najbli瞠j natury. To jest zreszt silny trend w ogrodnictwie i przy projektowaniu krajobraz闚. Pr鏏ujemy j na郵adowa, wysiewaj帷 陰ki kwietne. Nasze obsadzenia i byliny te j imituj: s wysokie trawy, a obok ro郵ina z kwiatami wygl康aj帷ymi jak motylki, czyli gaura Lindheimera (豉c. Gaura lindheimeri).

Nie inspirujemy si innymi miastami, ale mieli鄉y w 2018 roku kilkudniowe szkolenie z Noelem Kingsburym, brytyjskim byliniarzem, zwolennikiem stosowania bylin w miastach. By mo瞠 doda nam odwagi w komponowaniu, spe軟ianiu marze, nieoczywistym 陰czeniu ro郵in. Pelargonia, jako ro郵ina jednoroczna, niezimuj帷a w gruncie, zestawiona z nietypowymi w formie wsp馧czesnymi ro郵inami, na przyk豉d wieloletni ostnic mocn (豉c. Stipa tenuissima), sprawia, 瞠 kompozycja inaczej b璠zie odbierana. 

Przyuliczny pas zieleni przy rondzie de Gaulle'a (K. Babicki/Archiwum Zarz康u Zieleni) , Ziele鎍e w letniej ods這nie. (K. Babicki/Archiwum Zarz康u Zieleni)

Kilka lat temu by豉m w Bukareszcie, kt鏎y jest nadgryziony z瑿em czasu i raczej nie ocieka bogactwem. Ale autentycznie rozczuli造 mnie zupe軟ie szalone pod wzgl璠em estetycznym zestawy: tulipany, hiacynty, 穎nkile, wszystko kolorowe. Widzia豉m serce w這穎ne w te kompozycje, wzrusza造 mnie i bawi造. Jakie emocje chcia豉by pani, 瞠by wywo造wa造 ro郵iny w Warszawie?

Na pewno rado嗆. 疾by mieszka鎍y uto窺amiali si z miejscem: parkiem czy skwerem. W Warszawie nie brakuje zieleni, w pasach drogowych mamy 1300 hektar闚, parki i ziele鎍e to ponad 500 kilometr闚 kwadratowych. Mam nadziej, 瞠 udaje nam si chocia w niewielkim stopniu spe軟i marzenia o kolorze, pi瘯nych kwiatach. To jest efekt ci篹kiej pracy projektowej, wykonawczej i p騧niej przy dbaniu o ziele. Tym bardziej 瞠 zdarzaj si kradzie瞠 i dewastacje zieleni. 

Wycina si tulipany z rabatek na bukiety?

Owszem, chocia skala tego jest mniejsza ni w przypadku kradzie篡 ro郵in jednorocznych wsadzanych do donic.

Niechlubnym liderem w鈔鏚 miejsc okradanych jest Nowy 安iat, czyli Trakt Kr鏊ewski. Tam 鈍ie瞠 nasady znikaj w mgnieniu oka. Jest to problem.

Ale nasze kompozycje to te inspiracja dla mieszka鎍闚. W 2018 roku nasadzili鄉y du穎 gaur Lindheimera, tworz帷 mod na t ro郵in. Latem kwiat by nie do kupienia w sklepach ogrodniczych, ludzie je寮zili 鈍item na gie責 i walczyli o ka盥y egzemplarz.

Dzwoni do nas czasami mieszka鎍y, pytaj帷 o rady, o nazwy ro郵in, dwa razy w roku rozdajemy tak瞠 jednoroczne ro郵iny w ramach akcji "Przygarnij kwiatka".

Polacy maj zdanie na ka盥y temat. Zak豉dam, 瞠 ogrodnictwo miejskie to tak瞠 nasza w御ka, ale dobrze zg喚biona dzia趾a.

Badanie drzew z u篡ciem profesjonalnego sprz皻u. (K. Babicki/Archiwum Zarz康u Zieleni) , W ramach akcji 'Milion drzew dla Warszawy' systematycznie sadzone s nowe ro郵iny. (K. Babicki/Archiwum Zarz康u Zieleni)

Tak! Najbardziej okre郵one opinie maj w豉軼iciele dzia貫k. A ro郵iny w takich miejscach zachowuj si zupe軟ie inaczej ni przy pasach drogowych.

Najwi璚ej dobrych rad s造szymy na temat drzew. Najcz窷ciej, 瞠 nie nale篡 ich wycina, mimo zagro瞠nia, jakie to drzewo niesie dla 篡cia mieszka鎍闚.

Ogrodnikowi zg喚bienie tematu zajmuje pi耩 lat ci篹kich studi闚, wiedza os鏏 pracuj帷ych w Zarz康zie Zieleni jest wi璚 na pewno godna zaufania.

Pami皻am, kiedy trzy lata temu zaprojektowali鄉y wie瞠 kwiatowe – chryzantemy 陰czyli鄉y z kapustami, wygl康a這 to kolorowo. Wi瘯szo軼i mieszka鎍闚 si podoba這, ale by造 i komentarze, 瞠 to dzie這 "szalonej kwiaciary". Nie zniech璚a nas krytyka, a ogranicza jedynie wyobra幡ia. Mo瞠my pozyskiwa, co nam si zamarzy, oczywi軼ie w ramach wytrzyma這軼i ro郵in na jesienne i zimowe warunki w Warszawie. 

Klimat Warszawy jest wyzwaniem dla ogrodnik闚?

Nie. W miastach w og鏊e jest cieplej, nie ma du篡ch amplitud temperatur. Na zim zawsze jeste鄉y przygotowani – ro郵in jednorocznych nie ma w gruncie, cebulki kwitn帷e na wiosn w nim s, bo musz przemarzn望, a reszta ro郵in wieloletnich idzie spa. 

Zim ro郵iny wieloletnie odpoczywaj. (K. Babicki/Archiwum Zarz康u Zieleni) , Park Ujazdowski zim. (K. Babicki/Archiwum Zarz康u Zieleni)

Kiedy wracam do Warszawy z wyjazd闚 zagranicznych samolotem, to jad z Ok璚ia do Centrum drog wiod帷 przez alej drzew, szpalery zieleni. Zawsze si wtedy zachwycam, jaka ta Warszawa jest zielona, zw豉szcza gdy wracam latem z Grecji. Jak wypadamy na tle innych stolic?

Bardzo dobrze. W Warszawie jest do嗆 zielono, jest ona ukwiecona. Dostajemy sygna造 od go軼i zagranicznych, 瞠 ziele jest dobrze skomponowana, wzbudza wiele emocji.

Kt鏎y warszawski park jest pani faworytem?

Park Ujazdowski.

Uuuu, tam rz康zi porz康eczek!

On jest wpisany w rys historyczny tego miejsca. Kompozycje ro郵inne parku Ujazdowskiego podkre郵aj jego autentyczno嗆 historyczn. Lubi tak瞠 parki krajobrazowe, jak park Skaryszewski, Pole Mokotowskie. Tam mo積a ogrodniczo poszale. Ka盥y z warszawskich park闚 ma sw鎩 indywidualny styl, wynikaj帷y z za這瞠, kt鏎e towarzyszy造 ich powstaniu. 

Nasady w Parku Ujazdowskim latem. (K. Babicki/Archiwum Zarz康u Zieleni)

Pole Mokotowskie czeka wielka przebudowa, jestem bardzo ciekawa efektu. Co si tam b璠zie dzia這?

Nie mog o tym opowiada, ale zapraszam za sze嗆 lat do parku. Zdradz jedynie, 瞠 chcemy, 瞠by Pole Mokotowskie sta這 si r騜an stolic Polski.

Ro郵iny to pani praca. Ja si mog wzrusza kapustk, ale mo瞠 pani dostrzega inne rzeczy, na co innego zwraca uwag?

Zawsze czuj niedosyt, nie jestem nigdy do ko鎍a zadowolona, ale to si dzieje w mojej g這wie. Denerwuje mnie nieszanowanie zieleni, niesprz徠anie po psach, kradzie瞠, dewastacje. 

Musz si przyzna, 瞠 latem chodz na koniczyny – ro郾ie ich zatrz瘰ienie na skarpie przy Trasie ζzienkowskiej. Zbieram je do wazon闚.

Prace w parku Pole Mokotowskie zwi您ane z jego rewitalizacj (K. Babicki/Archiwum Zarz康u Zieleni) , Projekt wizualizaji nowej ods這ny Pola Mokotowskiego. (Archiwum Zarz康u Zieleni)

Te je w biurze zbieramy i robimy bukiety. Z 陰k mo積a korzysta, ale ju nie z klomb闚. Pracujemy z zaanga穎waniem i pasj, bardzo osobi軼ie podchodzimy do ro郵in, ci庵le si dokszta販amy, szukamy inspiracji, boli nas, gdy ro郵iny padaj ofiar akt闚 wandalizmu.

W jaki spos鏏 bierzecie pod uwag ekologi? Zamiast parking闚 b璠 skwery?

W mie軼ie powinno by miejsce na parkingi, parki, ulice, chodniki. Po sam ziele to mo積a na wie pojecha. W mie軼ie musimy wywa篡 proporcje, 瞠by s逝篡造 mieszka鎍om. 

Niekt鏎e sfery powi瘯szamy.

W toku jest projekt "Zielona Marsza趾owska" z rondem Dmowskiego. To b璠zie popis naszych mo磧iwo軼i, je郵i chodzi o drzewa i byliny. Pi皻rujemy ziele, 陰cz帷 krzewy z drzewami i ro郵inno軼i nisk.

Zarz康 Zieleni powsta po to, 瞠by wydziera przestrze bitumiczn pod ro郵iny, sadzi je przy ruchliwych ulicach – jak w przypadku "Zielonej Wawelskiej", kt鏎a poch豉nia cz窷ciowo ha豉s i spaliny. Mamy program "Milion drzew dla Warszawy", posadzili鄉y hektary bylin, wysiali鄉y 陰ki kwietne, kt鏎e celowo nie s koszone.

Pla瘸 Romantyczna na Wawrze po rewitalizacji. (K. Babicki/Archiwum Zarz康u Zieleni) , Nowa ods這na Pla篡 romantycznej i otaczaj帷ego j parku. (K. Babicki/Archiwum Zarz康u Zieleni) , Ziele na wawerskiej pla篡. (K. Babicki/Archiwum Zarz康u Zieleni)

Brzmi, jakby軼ie funkcjonowali na urz璠niczej rajskiej chmurce: tylko kwiatki i pszcz馧ki. Nie ma tar z tymi od od郾ie瘸nia, kt鏎zy sypi zab鎩cz dla korzeni s鏊?

Wbrew pozorom twardo st徙amy po ziemi. Mamy porozumienie z innymi instytucjami, wsp鏊nie dzia豉my pod prezydentem. Miasto musi pe軟i r騜ne funkcje, tak瞠 chroni przed 郵iskimi drogami. 

Zazdroszcz ludziom, kt鏎zy maj zielon r瘯 do ro郵in, co wsadz w ziemi, to im ro郾ie. Przypomn, 瞠 moja lawenda usch豉, chocia j podlewa豉m codziennie, codziennie tak瞠 do niej przylatywa trzmiel i to by cudny widok.

Zielone wyspy dla ptak闚 na Kanale Piaseczy雟kim. (K. Babicki/Archiwum Zarz康u Zieleni) , Kwietna 陰ka na Bielanach. (K. Babicki/Archiwum Zarz康u Zieleni)

Raczej nie usch豉 z braku wody, tylko korzenie jej zgni造 od jej nadmiaru i dlatego wysch豉 g鏎na partia ro郵iny. Podlewa latem trzeba po 21, kiedy ro郵ina ju przestygnie, odsta陰 wod. Nape軟iamy konewk czy butelk rano, woda osi庵a temperatur otoczenia, a podlewamy wieczorem. 

Grzebanie w ziemi to jest przyjemno嗆. Kiedy zacz窸a si pandemia, po lockdownie ludzie rzucili si na ro郵iny do ogr鏚k闚, na balkony, do donic. Zio豉, kwiaty, nawet drzewa –hodowanie ro郵in to silny trend. Entuzjazm to jednak za ma這, 瞠by osi庵n望 sukces, potrzeba jeszcze wiedzy.

Zobacz wideo Emma ratuje miejskie go喚bie. "S znienawidzone"

Moja z豉 passa obejmowa豉 tak瞠 wrony, kt鏎e przylatywa造 do donic na parapetach i robi造 kipisz w ro郵inach!

Szuka造 p璠rak闚. W takich przypadkach ro郵iny zabezpiecza si kamykami lub kor.

Najnowsze wiadomo軼i, poruszaj帷e historie, ciekawi ludzie - to wszystko znajdziesz na Gazeta.pl

Byliny w okolicy Stadionu Narodowego wsp馧tworzone z Noelem Kingsburym. (K. Babicki/Archiwum Zarz康u Zieleni) , O tym, co i gdzie zostanie posadzone, mog decydowa tak瞠 mieszka鎍y. (K. Babicki/Archiwum Zarz康u Zieleni)

Osta造 mi si trzy kwiaty: dwa aloesy i drzewko szcz窷cia. To moich "trzech Krzysi闚" – tak je nazwa豉m, bo mam koleg, kt鏎y m闚i tak do wszystkich swoich m瘰kich znajomych.

Powinny przetrwa nawet szorstkie traktowanie. "Krzy" jednak nie sam wod 篡je, potrzebuje tak瞠 jedzenia, czyli nawozu. Prosz o tym pami皻a!

Ma貪orzata Dudek-Grzegorzewska. G堯wna specjalistka ds. koordynacji ogrodniczej w Zarz康zie Zieleni m.st. Warszawy. Na co dzie zajmuje si ro郵inami na warszawskich kwietnikach, w parkach i na skwerach.

Ola D逝go喚cka. Redaktorka o zr騜nicowanych zainteresowaniach tematycznych. Ciekawi j relacje mi璠zy lud幟i, a zw豉szcza r騜nice mi璠zypokoleniowe, lubi pisa o trendach, modach i zjawiskach.