Spędziła pani na sali sądowej ponad osiem lat.
- I wysiedziałam tak kilkaset spraw. One toczą się latami, ja ich nie mogę przyspieszyć, choć czasem bardzo bym chciała. Wie pani, że nadal obserwuję proces, od którego zaczynałam? W 2005 roku dostałam od jednego z wydawnictw propozycję napisania kryminału. Wymyśliłam, że będzie w nim porwanie biznesmena. Co prawda kryminału nie napisałam, ale poszłam do sądu, bo właśnie toczył się proces gangu obcinaczy palców. Chciałam tam wejść tylko na chwilę, zobaczyć, jak wyglądają ci porywacze. Trochę się zainspirować i wyjść. Ale zasiedziałam się. Wkręciłam się w tę historię i w następne.
Tak po prostu?
- Doszłam do wniosku, że życie niesie tak skomplikowane relacje między ludźmi, że kryminał, który bym wymyśliła, to jest nic, banał.
W historii gangu obcinaczy palców najbardziej interesowały mnie kobiety gangsterów. One wszystkie wyglądają niemal identycznie: drobniutkie blondynki z dużym dekoltem, tipsy, białe botki, niezwykle odporne na modę. Niektóre dopiero na sali sądowej dowiadywały się o drugim życiu swoich partnerów. Jeden z nich udawał, że został porwany, a tak naprawdę pojechał do kochanki. Jego żona z ogromnym trudem zebrała pieniądze na okup, a on wszystko zainscenizował. Szedł w łachmanach skrajem drogi, ona szczęśliwa wzięła go w ramiona, a on tymczasem wracał od kochanki. To była Ukrainka, której sfinansował gabinet kosmetyczny.
Właściwie to mało zaskakujący scenariusz.
- Racja. Bardziej zaskakujące jest to, że ostatnio w kryminalnych sprawach pojawia się niepokojąco dużo singielek, przeważnie z dużych miast. Wykształcone, konkretne kobiety, które wiedzą, czego chcą. Osiągnęły sukces, prowadzą własne biznesy, ale w ich starannie ułożonym życiu jest jedno puste okienko. Mężczyzna. Próbuję zrozumieć, dlaczego takie rozsądne kobiety, które musiały pokonać wiele życiowych przeszkód, często biorą pierwszego lepszego z brzegu.
Skąd biorą tych pierwszych lepszych?
- Najczęściej z przypadku. Wiążą się z nimi i bardzo szybko wpuszczają do swoich domów. Są atrakcyjne, a ci mężczyźni zwykle młodsi. Rychło pojawia się problem: facet odstaje intelektualnie, nie umie się wysłowić, wstyd go przedstawić znajomym. Owszem, można go ukryć w sypialni, ale jak długo? Nadchodzi więc moment znużenia i ona chce wystawić jego walizki. I wtedy nie jest już jak w starym kinie, gdzie pani wyrzuca walizkę przez balkon, rzeczy wypadają, a pan znika. W rzeczywistości to on wcale nie ma zamiaru odejść i zaczyna się dramat.
To znaczy?
- On się nad nią znęca, morduje... W mojej książce jest na przykład przerażająca historia właścicielki gospodarstwa agroturystycznego, która mieszka tam razem z synem. Przypadkowo poznaje mężczyznę, którego zatrudnia do opieki nad końmi i się z nim wiąże. Po dwóch latach przeprowadza z tym mężczyzną rozmowę, że jednak do siebie nie pasują. Kobieta składa pozew rozwodowy, on się wyprowadza, ale po tygodniu wraca. Nocą. Z zemsty podpala gospodarstwo i stajnię, ona jest ciężko poparzona, przechodzi kilka operacji. Jej syn, który podczas pożaru wyskoczył z trzeciego piętra, jest ranny.
Jak to się skończyło w sądzie?
- Sprawca dostał 15 lat. Ale rozwód jeszcze się nie skończył, bo nagle okazało się, że na tegoż mężczyznę ma ochotę jej przyjaciółka. I zaczyna w sądzie świadczyć przeciwko niej.
Bohaterką innej, bardzo przejmującej dla mnie historii jest dziewczyna, która kończyła w Warszawie studia rolnicze. Przed ich finałem pojechała na obóz w Bieszczady i tam podczas wędrówki natrafiła na przepiękne ranczo. Wyszedł do niej mężczyzna po trzydziestce, z wyglądu trochę kowboj, właściciel tego gospodarstwa.
Zamienili parę zdań. Dziewczyna wróciła następnego dnia i zapytała, czy może odbyć na ranczo praktyki. On łaskawie się zgodził. Najbardziej zaimponowało mu to, że dla niego zostawiła chłopaka naukowca, podczas gdy on jest zaledwie po podstawówce.
Nawiązali romans?
- Dziewczyna bardzo długo czekała na zaproszenie do sypialni. Podrzucała liściki, starała się. W końcu poszli razem do łóżka, ale ona czuła się upokorzona, bo nie chciał się z nią pokazywać we wsi, chodzić razem do kościoła. Kowboj co pewien czas wyjeżdżał, dorabiał, podkuwając konie w Niemczech. Dziewczyna w tym czasie pilnowała stadniny. Po dwóch latach, ciągle odrzucana przez gospodarza, związała się ze stajennym. I wtedy w kowboju obudził się tzw. pies ogrodnika. Początkowo bardzo się rzucał, aż w końcu udał, że się godzi na ich związek. Stajenny postanowił założyć własne, konkurencyjne ranczo. I chciał zabrać ze sobą
Dziewczynę!
- Że dziewczynę, to nic. On chciał przede wszystkim wziąć konia, którego gospodarz obiecał mu za pracę w stajni. Kowboj kochał jednak swoje konie nadzwyczajnie, więc serce mu się krajało na myśl oddania któregoś. Zwabił stajennego nad rzekę. Ten przyszedł z przyjacielem, więc kowboj zabił ich obu i okłamał dziewczynę, że stajenny uciekł. Aresztowany długo nie przyznawał się w śledztwie do morderstwa; w końcu wskazał, gdzie zakopał zwłoki, ale twierdził, że nie zamierzał zabić. Kres temu kluczeniu położył pewien rolnik, któremu podejrzany przyznał się do morderstwa podczas widzenia w areszcie. Ten ważny świadek występował w procesie incognito. A właściciel rancza został skazany na dożywocie.
A co z dziewczyną?
- Wróciła do Warszawy, opamiętała się. Znalazła ukojenie w pewnym zgromadzeniu religijnym i przestała czytać listy byłego kochanka. Prosił w nich, by zajęła się końmi. Do końca nie wierzył, że ranczo pójdzie w ręce komornika, by spłacić odszkodowanie przysądzone rodzinom zamordowanych.
Smutna historia.
- Podobnie jak ta, której głównym bohaterem był Arkadiusz B. Całe życie nigdzie nie pracował, żył, wykorzystując pieniądze kobiet poznawanych w internecie. Jednej z nich, Beacie, wykształconej ekonomistce, obiecywał małżeństwo. Dziewczyna wybierała już suknię ślubną, a on uwodził kolejne kobiety. Przez sąd przewinęła się galeria wielu atrakcyjnych dziewczyn, które później były świadkami w procesie. Jak on je prymitywnie podrywał... Beata miała to nieszczęście, że gdy B. popadł w długi, ona z miłości do niego zdobyła 80 tysięcy złotych, by uruchomił interes życia. Przelała pieniądze na jego konto i pojechała na zaręczynową kolację z B. do kawalerki na Bielanach, którą wynajął na trzy dni. I zginęła.
B. ją zabił?
- On się do tego nie przyznał. To był bardzo pewny siebie mężczyzna...W długim poszlakowym procesie najpierw skazano go za wyłudzenie pieniędzy. Potem, mimo że ciała nie znaleziono, B. dostał dożywocie. Pomyślałam sobie, że gdyby ta dziewczyna - ona była z Łowicza - miała koło siebie matkę, kogoś bliskiego, może by żyła. A ona usłuchała jego próśb, by utrzymać związek w tajemnicy. Kiedy pojechała do rodzinnego domu tuż przed rzekomym ślubem, matka zapytała: - A jakim on samochodem jeździ, skoro biznesmen? Beata odpowiedziała, że starym fiatem. Mama się zdziwiła, a zakochana kobieta na to: - Mój Arkadiusz nie przywiązuje wagi do materialnych rzeczy, on jest inny.
Dlaczego ją zamordował?
- Bo wydałyby się wszystkie jego kłamstwa. I musiałby oddać pieniądze.
Możemy zaryzykować wniosek, że pieniądze i seks wciąż są tym, co pcha człowieka do złego, do zbrodni?
- To się nie zmienia. Opowiem pani historię wolontariuszki, która razem z księdzem chodziła do skazanych. Wypatrzyła tam sobie jednego z więźniów, który po protekcji duchownego warunkowo wyszedł na wolność. Nie wiedziała, że odsiadywał duży wyrok za morderstwo, gdyż nigdy tego nie sprawdziła. Po prostu jej się spodobał, bo... grał na organach. Wyszła za niego za mąż. Po pewnym czasie ten człowiek brutalnie zabił jej przyjaciółkę, której ukradł sześćset złotych, zbierane latami na glazurę w łazience. Wolontariuszka rozwiodła się z nim, ale w trakcie procesu powiedziała, że i tak go kocha.
Kobiety częściej są ofiarami?
- Nie zawsze. Był sobie na przykład zamożny przedsiębiorca, na którego zagięła parol pewna dziewczyna. Kiedy jego żona wyjechała do rodziny, ta osóbka się do niego wprowadziła. Żonie, która stanęła w progu, oznajmiła: - Teraz rządzę tu ja. Mężczyzna miał charakter pantoflarza, ożenił się z kochanką. Mieli dwoje dzieci. Po pewnym czasie pani zaczęła się nudzić. Usiłowała zmusić męża, by przepisał na nią wszystkie swoje nieruchomości. Przepisał jedynie część i to ją rozwścieczyło. Któregoś weekendu wyjęła z sejfu broń i strzeliła do męża, gdy leżał na kanapie.
Ta kobieta dostała za zabójstwo 25 lat albo dożywocie, nie pamiętam już. I wtedy nastąpił drugi rozdział jej życia. Zaczęła bardzo aktywnie pisać do różnych fundacji, twierdząc, że chce teraz wyznać całą prawdę. Wystąpiła nawet w jednej z prywatnych telewizji, gdzie opowiadała, że sama była ofiarą. Redakcja, nie sprawdzając faktów, zbierała w internecie podpisy pod prośbą do prezydenta o ułaskawienie jej. Nic z tego nie wyszło.
Sprytnie.
- Sprytna była też pewna farmaceutka, lubiąca młodych chłopców. Miała nawet kierowcę, który ich naganiał. Kiedyś przedstawił jej swojego kuzyna z Wrocławia; facet nic nie umiał i nic nie robił. Był za to dobrze zbudowany. Pani spędzała z nim noce. Zabierała go do restauracji, pojechali do Zakopanego, którego nigdy nie widział. Swoją drogą wyciągnął od niej sporo pieniędzy, a potem się rozbestwił. Przychodził do niej nad ranem i od razu kładł się spać, bo był zmęczony. Stawiał warunki - np. chciał, żeby mu zasponsorowała studio tatuażu. Dała 200 tysięcy, a on te pieniądze przepuścił.
I ją rzucił?
- Skąd. W budynku, w którym miał wynajmować lokal, poznał fryzjerkę. Rozwiedzioną, z dzieckiem. Wprowadził się do mieszkania, które fryzjerka wynajmowała. Kiedy kobieta wyjeżdżała w weekendy do rodziny, żeby spotkać się z synkiem, on spędzał czas z farmaceutką. Prowadził podwójne życie.
Po pewnym czasie farmaceutka zaczęła się domagać zwrotu pieniędzy. Utrzymywała, że to była pożyczka. Była twarda, bo on się nie wywiązywał ze swoich, nazwijmy to, sypialnianych obowiązków. Chłopak się jej bał, zwłaszcza że straszyła znajomymi z Wołomina. Poprosił o pomoc fryzjerkę. Powiedział jej, że jeśli nie odda długu, gangsterzy go zabiją.
Ta biedna dziewczyna pojechała do rodzinnego Zamościa, żeby zebrać dla niego pieniądze. Coś uzbierała od znajomych, ale on był niezadowolony, że to za mało. Pokłócili się i dziewczyna wyrwała mu telefon, żeby sprawdzić, do kogo on ciągle dzwoni. Zobaczyła powtarzający się numer, wybrała go. Okazało się, że to farmaceutka, która powiedziała jej: - Spadaj zdziro, to jest mój facet. Kobiety się spotkały i fryzjerka zaproponowała, że spłaci ukochanego, tak aby był tylko jej.
Było ją stać?
- Twierdziła, że ma bogatego wujka, ale tak naprawdę grała na zwłokę. Farmaceutka się zgodziła. Kobiety podpisały nawet stosowną umowę "przekazania" sobie faceta. Równocześnie on wszedł w zmowę z farmaceutką. - Niech ta głupia dziewucha załatwi pieniądze i ci da, a potem ja do ciebie wrócę - powiedział.
Kobiety umówiły się na spotkanie. Farmaceutka podjechała samochodem, rozmawiała przez telefon. Wtedy fryzjerka zorientowała się, że wszystko zostało ukartowane. Poczuła się oszukana. Wyjęła z torebki nóż i zabiła farmaceutkę. Koniec historii.
Często motywem zbrodni jest zemsta?
- Często. Jest sobie dziennikarka w jednym z dużych miast. Mężatka, niepełnosprawne dziecko. Bardzo chce się dostać do telewizji i uważa, że najlepiej jest to zrobić przez łóżko. Zresztą taką drogę ma już w życiu przetartą - w ten sposób załatwiła sobie dyplom ukończenia studiów. Wykładowca, który zeznawał później w sądzie mówił, że miał ją zapisaną w telefonie jako "pogotowie seksualne".
Po pewnym czasie dziennikarka bierze rozwód i na jakiejś imprezie idzie do łóżka z dawnym szkolnym kolegą. Postanawia wykorzystać go do zemsty na byłym mężu. Nie może mu bowiem wybaczyć, że to on wystąpił o rozwód. Opowiada więc koledze, który stracił dla niej głowę, że były mąż ją nachodzi i bije. Para zaczyna obmyślać scenariusze pozbycia się eks-małżonka. Kupują młotek i ceratę, która ma chronić siedzenia auta przed poplamieniem krwią.
Zrealizowali swój plan?
- Najpierw uszkodzili mężczyźnie samochód. Kiedy ten później wyszedł z domu do pracy, czekał na niego partner byłej żony. Zaproponował podwiezienie, panowie znali się bowiem ze szkoły. Eks-mąż z radością wsiadł do auta. - Wiesz, rozwiodłem się - mówi. - Ta moja żona to była niezła zdzira - dodaje. I wtedy jego była żona, która siedzi schowana z tyłu, nie wytrzymuje. Wyjmuje młotek i wali go w głowę. Mężczyzna był ciężko ranny, ale przeżył. Kochanek stanął przed sądem, dostał niewielki wyrok. Kobieta poszła do więzienia na osiem lat.
Wyglądała na taką bezwzględną?
- W sądzie mało kto wygląda na mordercę. To jest niesamowite. Gdyby nie osobne ławy dla oskarżonych i oskarżycieli, można by się pomylić.
Śledziłam kiedyś proces kobiety z Pragi, która kierowała gangiem i zlecała zabójstwa. Miała sklep, do którego dotarłam jej tropem. Okazało się, że cieszyła się opinią takiej do rany przyłóż, dawała na kreskę.
Kajetan P. też nie sprawia złego wrażenia?
- To prawda. Moim zdaniem on może być chory psychicznie. Albo udaje. Choroba psychiczna to niezwykle popularna linia obrony. Spotkałam się z kilkoma sprawami, w których oskarżony za wszelką cenę chciał się przedstawić jako osoba, która nie odpowiada za swoje czyny.
Proszę opowiedzieć o najciekawszych przypadkach.
- Przed rokiem śledziłam głośną sprawę, która wśród sprawozdawców sądowych miała kryptonim "Cztery
ciała". Była dowodem na niezwykle pogmatwane relacje uczuciowe. Zaginęły cztery osoby z Warszawy. Nigdy ich nie odnaleziono. Ofiarami byli: licealistka, jej ojciec, ksiądz i nauczyciel tańca. Jednym ze skazanych okazał się mężczyzna, którego ów ksiądz w młodości wykorzystywał seksualnie, a który później związał się erotycznie z ojcem tej licealistki. Drugim sprawcą był kuzyn mordercy, całkowicie zdominowany psychicznie
przez swego krewnego, był na jego rozkazy. Z ich rąk zginął ksiądz pedofil. Nauczyciel tańca, bo romansował z matką dziewczyny, która z kolei była konkubiną pierwszego ze sprawców. Już się pani pewnie pogubiła.
Nadążam, choć historia rzeczywiście jest skomplikowana. A co w tej historii robiła dziewczyna?
- Była prawdopodobnie wykorzystywana seksualnie przez głównego oskarżonego, który sypiał zarówno z mężczyznami, jak i kobietami. Ona z kolei miała skłonności lesbijskie.
Gdzie jest motyw?
- Bardzo trudno ustalić. Ksiądz został najprawdopodobniej zamordowany z zemsty, nauczyciel i ojciec licealistki z zazdrości, a ona sama zginęła przypadkiem, bo widziała zabójstwo. Niezwykle trudny proces. Główny oskarżony został oceniony jako niezwykle inteligentny. Co ciekawe, matka dziewczyny na sali broniła kochanka, zamiast świadczyć na jego niekorzyść, bo prawdopodobnie zabił jej córkę. Sprawca dostał dożywocie, jego kuzyn 25 lat pozbawienia wolności. W tej chwili sprawa jest w apelacji.
Dość często się zdarza, że skazany prawomocnym wyrokiem chce być uznany za chorego psychicznie, bo to jest dla niego furtka do wolności. Tak było w przypadku opisanego przez panią procesu mieszkanki z południa Polski. Porwała z ulicy ośmioletnią dziewczynkę wracającą z basenu i zamordowała ją. Dlaczego to zrobiła?
- Otóż tego do końca nie wiadomo. Pewne jest, że nie znała tej dziewczynki. Biegli uznali, że motywem mogła być zemsta na przypadkowym dziecku, bo przed laty zabójczyni straciła synka. Jakiś włóczęga zasztyletował go, gdy wyszedł wyrzucić śmieci. Kobietę badało w sumie 30 psychologów i psychiatrów z sześciu najlepszych szpitali w Polsce. Większością głosów uznali, że zabójczyni jest zdrowa psychicznie. Dlatego dostała bardzo wysoki wyrok - dożywocie. Ona jednak zaciekle walczyła, by uznać ją za chorą. Wnioskowała o kolejne badania i udawała wariatkę. Przede wszystkim twierdziła, że dziewczynkę kazał zabić jej nieżyjący syn Amadeusz. Utrzymywała, że słyszała głosy z tamtego świata. Syn chciał bowiem mieć w niebie koleżankę do zabawy.
Udało jej się przekonać biegłych?
- Nie. Ile ona włożyła trudu w to, by uznano ją za niepoczytalną. Chodziła z zawiniątkiem przypominającym dziecko, spała pod łóżkiem. Jednak kiedy myślała, że już nie jest obserwowana, zachowywała się kompletnie inaczej. Romansowała z pacjentami, nie smuciła się. Ostatecznie uznano, że jest normalna. Zadziwiające, prawda?
Znam też inną historię - ucznia technikum gastronomicznego w Pomorskiem. Zamordował swoją koleżankę, w której nieprzytomnie się kochał. Ładna prymuska, przyjaźnili się. Zanim ją zabił, wszedł w świat irlandzkich legend, o którym jej opowiadał. To ją fascynowało. Ożywienie w jej oczach wystarczało mu tylko do pewnego czasu. Kiedy doszli do matury, chciał, by została jego dziewczyną. Kupił jej czarny gorset, rzekomo na imieniny. Zaprowadził do opuszczonego kolejowego wagonu, dał jej ten gorset i chciał, żeby włożyła. Ona nie chciała.
Tego wszystkiego dowiedziała się pani w trakcie procesu?
- Tak, bo chłopak nosił zegarek z kamerką. I ta kamerka, przypadkiem, wszystko nagrała. Udusił dziewczynę, a na koniec włożył jej do ust dwie monety, żeby miała je, przepływając przez Styks. Wie pani, te wszystkie legendy mieszały mu się w głowie. Obrońca starał się dowieść, że chłopak jest niepoczytalny, ale sąd skazał go na dożywocie.
Siedzą w pani te historie?
- Odbieram je wszystkimi czułkami. Sama jestem matką, więc jak widzę w sądzie mamy tych morderców, również im współczuję. Bo współczucie wobec rodzin ofiar to sprawa oczywista. Nawiasem mówiąc, czy wie pani, że ostatnimi czasy rodziny oskarżonych prawie już nie przychodzą do sądu? Kiedyś wszyscy siedzieli na sali, dziś ławki są niemal puste.
Niedawno przyglądałam się matce Azera, który zabił swego rodaka, konkubenta mieszkającej w Polsce Rosjanki. Była prostytutką, a ten Azer, młodszy o 15 lat, zakochał się w niej i postanowił pozbyć się rywala. Matka siedziała przed salą sądową i bez przerwy płakała. Wiedziała, że wyrok będzie surowy. Nie weszła na ogłoszenie, czekała na zewnątrz. Kiedy wyszłam z sali, patrzyła na mnie błagalnym wzrokiem. Chciała, żebym jej potwierdziła, że to jednak nie dożywocie. Nie mogłam jej tego przekazać, coś bąknęłam, że zaraz pojawi się adwokat.
Nie bez powodu pani książka nosi tytuł: "Miłość, zbrodnia, kara".
- Zabójcza miłość wciąż przewija się w wielu sprawach. Do dziś pamiętam proces trenera z RPA, który zakochał się w Polce i zamieszkał w naszym kraju. Pobrali się, mieli dzieci. On dla tej rodziny uparcie piął się do góry, walczył o swoją pozycję, o pieniądze. Mieszkali w pięknej willi, którą zbudował dla żony, nie licząc się z kredytami, a ona go perfidnie zdradzała. Przychodził po pracy do domu i widział, że w sypialni pali się światło, bo jest tam jego żona z kochankiem, notabene policjantem.
Kiedy już się w końcu rozstawali i dzielili rzeczy, ona rozerwała ich ślubne zdjęcie. Nie wytrzymał. Poszedł do kuchni, wziął nóż i ją dźgnął. Śmiertelnie. Dostał niski wyrok, tylko pięć lat, ale po staraniach rodziny podniesiono go w apelacji. Ten człowiek był dla mnie ofiarą...
Znam też podobną historię komandosa, który udusił żonę swoim zawodowym uściskiem. Nie wytrzymał upokorzenia - ona związała się ze swoim szefem i manifestowała to. Ten kochanek wydzwaniał do niego i prowokował, bo chcieli, aby komandos stracił cierpliwość i trafił do więzienia za pobicie.
Pani odwiedza czasem zabójców w więzieniu?
- Unikam tego. To, co mówią skazani, jest często powieleniem zeznań z procesu, a takie wizyty kosztują mnie sporo zdrowia. Kiedyś odwiedziłam mężczyznę, którego siostra w latach 90. zamordowała dwoje niewinnych ludzi. Ona była dorosła, a on miał 16 lat i został przez nią wciągnięty w tę zbrodnię. Dostała dożywocie, a on wyjechał do matki do USA. Wysłano za nim list gończy, o którym podobno nie wiedział. W USA dorósł, założył rodzinę i chciał przyjechać do Polski. Kiedy poszedł do ambasady, został zatrzymany i stanął przed polskim sądem. Proces był niezwykle skomplikowany, a mężczyzna dostał, moim zdaniem, bardzo surowy wyrok - 25 lat pozbawienia wolności, zamieniony później w apelacji na 15.
I pani do niego poszła?
- Poszłam z paczką na święta. Chciał dostać słownik, żeby przypominać sobie trudne polskie słowa. Mężczyzna nie utrzymywał kontaktu z więzienną subkulturą. Liczył, że wyjdzie wcześniej. Po jakimś czasie trafił do więzienia półotwartego, pracował. Wydawało się, że wszystko zmierza ku dobremu, aż tu nagle nie wrócił z przepustki i zwiał. Zrobił ogromne głupstwo, bo przecież za dwa-trzy lata mógłby wyjść na wolność. Wszystko zepsuł. Wtedy postanowiłam sobie, że już nie będę się tak bardzo angażować w opisywane sprawy.
"Miłość, zbrodnia i kara" Heleny Kowalik do kupienia na Publio.pl >>>>
Helena Kowalik. Dziennikarka. Zdobywczyni prestiżowych nagród dla reportażystów im. Ksawerego Pruszyńskiego i Bolesława Prusa. W 2010 roku nagrodzona radiowym "Melchiorem" za "uporczywe i konsekwentne dążenie do prawdy w reportażach sądowych". Pracowała m.in. w "Życiu Warszawy", "Przeglądzie Tygodniowym" "Przeglądzie" oraz "Prawie i Życiu". Autorka 11 zbiorów reportaży i dwóch powieści. "Miłość, zbrodnia, kara" to jej czwarta książka z sali sądowej. Prywatnie emerytka i szczęśliwa babcia.
Angelika Swoboda . Ekspert showbiznesowy portalu Gazeta.pl. Komentuje życie gwiazd w Polsat Cafe, TVN i Superstacji. Zaczynała jako dziennikarka kryminalna w "Gazecie Wyborczej ", pracowała też w "Super Expressie " i "Fakcie ". Pasjonatka mądrych ludzi, z którymi chętnie rozmawia zawsze i wszędzie, kawy i sportowych samochodów.
