Czytelnia IPN i fragment artykułu z Wikipedii

Czytelnia IPN i fragment artykułu z Wikipedii (fot. Sławomir Kamiński/AG)

polityka

Cenzura na Wikipedii? Znikały wpisy o współpracy polityków z SB. O co chodzi? Sprawdziliśmy

"Czyszczenie niewygodnych faktów" z Wikipedii - grzmią Wiadomości TVP. W programie pokazano m.in., jak z biografii byłego szefa MSZ, prof. Krzysztofa Skubiszewskiego, zniknął wpis o jego kontaktach z SB. A przecież notka odsyłała do dokumentów IPN. Czy to oznacza, że Wikipedia jest cenzurowana?

Zaczęło się w niedzielę. Pierwszym bohaterem afery był właśnie prof. Krzysztof Skubiszewski, wybitny prawnik, szef polskiego MSZ w latach 1989 - 1993. Jego zasługą jest m.in. to, że polska granica zachodnia została zaakceptowana przez Niemcy i nie budzi dziś zastrzeżeń. Zastrzeżenia budzić zaczęło coś innego:

"Kolega, dr hab. nauk historycznych, ekspert od archiwów SB, dopisał akapit do hasła w Wiki o [Krzysztofie] Skubiszewskim. Ile przetrwa? Jest 22:34" - napisał na Twitterze @johnbinghamjr, adresując swój wpis do polskiej Wikipedii:

Wpis długo rzeczywiście nie przetrwał - 10 minut. A brzmiał tak:

Dokumenty źródłowe zgromadzone przez Instytut Pamięci Narodowej jednoznacznie wskazują, że był Tajnym Współpracownikiem Służby Bezpieczeństwa o pseudonimie "Kosk", pozyskanym 19 września 1963 przez ppłka Tadeusza Ziółkowskiego, ówczesnego naczelnika Wydziału IV Departamentu I Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.

Krzysztof Skubiszewski i Tadeusz Mazowiecki na konferencji KBWE w Paryżu w 1990 r. (fot. Tomasz Wierzejski/AG)Krzysztof Skubiszewski i Tadeusz Mazowiecki na konferencji KBWE w Paryżu w 1990 r. (fot. Tomasz Wierzejski/AG)

Notka miała źródło - materiały IPN. "Dodano informację o współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa - na podstawie niepodlegających dyskusji, jednoznacznych, historycznych materiałów źródłowych dostępnych w czytelni Instytutu Pamięci Narodowej" - brzmiał komentarz użytkownika. Dlaczego więc wpis został usunięty?

- Problem w tym, że to nie takie proste. Podstawą do podania tej informacji była notatka służbowa SB ze spotkania z tajnym współpracownikiem o pseudonimie "Kosk", czyli, rzekomo, właśnie Skubiszewskim. Tymczasem według zasad Wikipedii źródłem jest materiał, do którego ma dostęp każdy czytelnik. Zaś do takich materiałów IPN, jak oryginalne dokumenty SB, mogą bez problemów dotrzeć tylko dziennikarze i historycy - tłumaczy Krzysztof Machocki ze stowarzyszenia Wikimedia Polska. Zaś polska Wikipedia tak wyjaśniała sprawę na Twitterze:

Społeczność Wikipedii zareagowała. Użytkownik, który dodał sporny dopisek, próbował przywracać swoją wersję. Inni ją usuwali. Parę minut później kolejny wikipedysta znów dopisał informację o rzekomej współpracy Skubiszewskiego z SB. Po raz kolejny powołał się na dokument dostępny tylko w IPN oraz... książkę "Resortowe Dzieci". Inny użytkownik na Twitterze pytał: "Dlaczego Państwo uważają, że IPN nie jest wiarygodnym źródłem?".

Fragment dyskusji na Twitterze (fot. Gazeta.pl)Fragment dyskusji na Twitterze (fot. Gazeta.pl)

Wikipedia po raz kolejny odpowiedziała: "Źródła muszą być opublikowane i opracowane". Tak, aby czytelnik mógł sam osobiście je zweryfikować. I odesłała do zasad:

Ale mleko już się rozlało. Jeszcze zanim Wiadomości TVP podały, jakoby w wolnej encyklopedii "na niektóre wpisy" nie było miejsca, dyskusja rozgorzała na Twitterze.

Pod adresem Wikipedii padały oskarżenia o cenzurę i sprzyjanie jednej opcji politycznej. "Świetnie się czujecie w roli cenzorów? Czy chodzi tylko o poczucie wszechwładzy, tak charakterystyczne dla adminów?" - pytał jeden z internautów:

Wojna o pamięć trwała w najlepsze. Aż wreszcie jedna z administratorek zablokowała możliwość edycji artykułu o Krzysztofie Skubiszewskim.

Ale to nie było jedyne hasło, o które 27 listopada toczyła się bitwa. Tego samego dnia informacja o współpracy z SB została dodana w artykule o Andrzeju Szczypiorskim. Według niej znany pisarz, scenarzysta, uczestnik powstania warszawskiego i działacz opozycji w PRL był współpracownikiem SB i miał się zajmować m.in. inwigilacją własnego ojca i namawianiem go do powrotu do kraju (co nastąpiło, a ojciec i syn razem działali w Komitecie Obrony Robotników (KOR)).

Tyle że w tym przypadku informacja była dużo lepiej - z punktu widzenia zasad Wikipedii - udokumentowana: oparta na źródle, do którego może dotrzeć każdy czytelnik. To poważne czasopismo naukowe "Zeszyty Historyczne".

- W tym przypadku informacja ze źródła pierwotnego, np. dokumentów IPN, przeszła weryfikację naukowca, historyka, została poddana - taką przynajmniej mam nadzieję - krytycznej analizie - komentuje Krzysztof Machocki.

Esbeckie teczki jako takie bywają zdradliwym źródłem. Znane są przypadki, gdy w postępowaniu sądowym wykazano, że funkcjonariusze fabrykowali je, by kogoś skompromitować, a samemu się wykazać. Dowodem choćby przypadek rzeczniczki rządu Tadeusza Mazowieckiego, Małgorzaty Niezabitowskiej.

Ale w dyskusji na Twitterze nie brano jeńców. "Serdecznie polecam historię edycji hasła "Jarosław Kaczynski". Sędzia-cenzor Skibiński ps. Elfhelm po prostu je zmasakrował" - napisał @johnbinghamjr. Za jednym zamachem oskarżył jednego z bardziej doświadczonych wikipedystów o nierzetelność i ujawnił jego tożsamość. Sam pozostał pod bezpiecznym płaszczykiem anonimowości.

- A charakterystyczną cechą Wikipedii jest właśnie ta anonimowość. Nieważne, czy ktoś jest utytułowanym prawnikiem z 40-letnim doświadczeniem, czy 17-latką ze szkoły baletowej, jeśli rzetelnie opracowuje hasła - kwituje Machocki.

Sprawdzamy. Zgadza się. Użytkownik "Elfhelm" rzeczywiście nazywa się Tomasz Skibiński i jest prawnikiem. Ale tylko to się zgadza. Jak ów oskarżany o "cenzurę" wikipedysta "zmasakrował" hasło "Jarosław Kaczyński"? Też sprawdziliśmy. Otóż rzekomo tłumiący wolność wypowiedzi "cenzor" usunął m.in. wyraźnie stronniczy i nieencyklopedyczny tekst o Kaczyńskim, brzmiący następująco:

W latach 2015-2016 czynnie inspirował i animował działania większości parlamentarnej i rządu w ramach kryzysu wokół Trybunału Konstytucyjnego w Polsce.

Jarosław Kaczyński (fot. Sławomir Kamiński/AG)Jarosław Kaczyński (fot. Sławomir Kamiński/AG)

Jak widać "Elfhelm" nie dość, że nie cenzurował hasła "Jarosław Kaczyński", to jeszcze usuwał z niego bzdury bądż informacje o charakterze ocennym, a nie encyklopedycznym, wypisywane przez przeciwników prezesa PiS. Oskarżany o stronniczość wikipedysta usunął m.in. obraźliwy dla szefa PiS fragment:

nienawistny mały człowieczek

O kształt biografii Kaczyńskiego toczy się prawdziwa wojna. Oto kolejny usunięty cytat.

Sam Jarosław Kaczyński nie objął żadnej funkcji w strukturach administracji rządowej, Sejmu ani klubu parlamentarnego PiS, sprawuje jednak rzeczywistą władzę w Polsce za pośrednictwem premiera oraz Prezydenta RP.

Czy można mówić o zorganizowanej akcji "poprawiania" Wikipedii i graniu teczkami? Do tego musiałyby zostać wprowadzone zmiany na masową skalę. Oczywiście "hasło po haśle" też można robić zmianę. Pytanie czy dobrą. Najlepiej widać to w dyskusjach z polską Wikipedią na Twitterze. Wydaje się, że wyznawców teorii spiskowych boli neutralność wolnej encyklopedii - neutralność, którą sami nazywają stronniczością, bo nie zgadza się z ich poglądami politycznymi:

 

Michał Gostkiewicz. Dziennikarz magazynu Weekend.Gazeta.pl. Wcześniej dziennikarz newsowy portalu Gazeta.pl, dziennikarz działu zagranicznego "Dziennika" i działu społecznego "Newsweeka". Stypendysta Murrow Program for Journalists (IVLP) Departamentu Stanu USA, absolwent Polskiej Szkoły Reportażu. Robi wywiady, pisze o polityce zagranicznej i fotografii. Prowadzi bloga Realpolitik, bywa na Twitterze.

Polub Weekend Gazeta.pl na Facebooku

(fot. Publio.pl)

Zobacz także
Komentarze (128)
Zaloguj się
  • arbiter_unelegante

    Oceniono 62 razy 22

    Wikipedia jest cenzurowana, są informacje na temat współpracy z wywiadem PRL biskupa Wielgusa, a nie ma informacji dot. kontaktów biskupa Bolonka. Podobnie jest i z innymi biogramami. Ocenzurowano hasło dot. Warszawskiej Grupy Inwestycyjnej, usuwając część nazwisk..

  • spokojswiety

    Oceniono 155 razy 21

    FACEBOOK, WIKIPEDIA, MSN, ONET, GAZETA.PL, NEWSWEEK i wiele, bardzo wiele, innych mediów kreują własny hermetycznie zamknięty i zupełnie oderwany od rzeczywistości wirtualny świat wygodny dla interesów swoich mocodawców/płatników. Żeby takie media można było czytać i rozumieć trzeba rozumieć świat nas otaczający a to niestety potrafi mała część z nas, a szkoda, bo żadnych informacji nie można przyjmować bezkrytycznie. O rzetelności czy niezależności mediów tego typu można zapomnieć. Takie media zawsze będą kreować i tworzyć opinie zgodne z tym co nakazuje ich właściciel. Właścicielem niemal 80% mediów w Polsce są spółki Niemieckie. Czy to źle? Nie wiem, ale raczej niezależnych czy wyważonych opinii w takich mediach nikt nie zobaczy. Takie media nie mogą budować, czy scalać, one zawsze będą dzielić, bez względu na to jaka opcha polityczna w naszym kraju będzie rządzić. Jeśli dane społeczeństwo nie jest jednością to znacznie łatwiej je sprowadzić do roli służebnej w której przedstawiciele takiego społeczeństwa pełnią rolę służebną dla innych.

  • rownowaznik

    Oceniono 24 razy 18

    Dla mnie genialnym posunięciem jest choćby zapowiedź cięcia emerytur aparatczykom PRL. TYLKO .. szkoda, że nie na początku lat 90. Przecież te zachłanne sukinsyny same by się ujawniały bez żadnego namawiania, bez gó... burzy w mediach, bez tej całej paniki. Szkoda :)

  • andrewpiotr

    Oceniono 96 razy 16

    " Układ PRL-RFN (niem. Warschauer Vertrag[1]) – układ między Polską Rzeczpospolitą Ludową a Republiką Federalną Niemiec o podstawach normalizacji stosunków między tymi dwoma państwami, który został podpisany przez Józefa Cyrankiewicza i Willy’ego Brandta w ówczesnym Pałacu Rady Ministrów (obecnie Pałacu Prezydenckim) w Warszawie 7 grudnia 1970 roku. Uznawał nowe granice polsko-niemieckie na Odrze i Nysie, kończąc tym samym powojenny okres w stosunkach między PRL a RFN, którego głównym problemem były nowe, dotychczas nieuznawane przez Niemcy Zachodnie granice. Zapoczątkował nowy okres współistnienia pomiędzy Polską a Niemcami, w którym zasadniczym kierunkiem była chęć współpracy gospodarczej i kulturalnej między dwoma państwami. Wielkie znaczenie dla zawarcia układu PRL-RFN miał nowy kierunek polityki ZSRR, którego przejawem był zawarty pół roku wcześniej układ ZSRR-RFN " , jest to podstawowy Układ o uznaniu przez Niemcy zachodniej granicy Polski . Był on zasługą Rządów PRL i nie podlega on żadnych dyskusji . , nie byłego kapusia SM Skubiszewskiego

  • iremus

    Oceniono 84 razy 16

    Wiele osób sądzi że w wikipedii znajduje się prawda absolutna a wikipedia stała się takim samym aparatem propagandy jak telewizornia reżimowa. Warto pamiętać, że wikipedię redagują osoby które piszą tam co popadnie i za co maja płacone. Wielu bohaterom opcji rządzących brakuje w życiorysach po kilkanaście lat.

  • representation1

    Oceniono 59 razy 13

    Zasługi Skubiszewskiego
    -------------------------------
    Jako człowiek uwikłany we współpracę ze służbami obawiał się, że Niemcy mają na niego haka. Dlatego wynegocjowany traktat nie okazał się dla Polski aż tak korzystny.

  • ateistaoddziecka

    Oceniono 44 razy 12

    Nie tylko z wikipedii znikają niewygodne dla michnikowszczyzny informacje.
    Spod tego artykułu również znika wszystko.
    Kilkakrotnie opisałem tu bezczelne, cenzorskie działania Skibińskiego. Same fakty - każdy może je sprawdzić czytając historię dyskusji pod odpowiednimi hasłami.
    Ale michnikowszczyzna bardzo boi się niewygodnych faktów. Więc wszystkie posty zniknęły.

  • vald

    Oceniono 45 razy 11

    Co tu dużo mówić/pisać .Króluje poprawność polityczna. Wikipedia wytyka, piętnuje ocenianie , a sama to ocenianie przemyca w zakamuflowany sposób sprawiając wrażenie rzetelności. Są na szczęście - póki co - inne źródła, gdzie można sobie samemu wyrobić zdanie czy coś jest prawdą a co nią nie jest.
    Takie tłumaczenia - wybaczcie- ale dla małych dzieci są dobre.

  • wojtem

    Oceniono 52 razy 10

    Resortowe dzieci pilnuja wpisow na "Wikipedii" - tej tzw encyklopedii internetowej - zrodla "wiedzy" dla polinteligentow

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX